ΚΤΗΡΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ

Peter Zumthor & Louise Bourgeois_ Steilneset Memorial, Vardo, Norway (2006-2011)

Η αναφορά μας είναι στο Steilneset Memorial του Peter Zumthor και της Louise Bourgeois, το οποίο βρίσκεται στο Vardo της Νορβηγίας, κοντά στη Ρωσία.

Το νησί αυτό ανήκει στην αρκτική ζώνη, εξαιτίας αυτού οι κλιματικές συνθήκες  επιτρέπουν την ανάπτυξη ελάχιστου έως και καθόλου πρασίνου.  Ένα τοπίο που απαρτίζεται από πέτρα, βρύα, ουρανό, σύννεφα και θάλασσα με την αλλαγή ημέρας και νύχτας  (φώς  και σκοτάδι) ανά 6 μήνες. Σ’ αυτή τη περιοχή το 16^ο αιώνα υπήρχε μεγάλη δίωξη ανθρώπων  που κατηγορήθηκαν για άσκηση μαγείας. Πιο συγκεκριμένα από το 1600 έως το 1692, από τα 135 άτομα που καταδιώχθηκαν, 91 (77 γυναίκες και  14 άντρες) εκτελέστηκαν στο ακρωτήρι του Steilneset, εξού και το όνομα του ( Steil [Νορβ.] = πάσσαλος). Στον Zumthor ανατέθηκε η κατασκευή ενός μνημείου προς ανάμνηση αυτού του γεγονότος. Με την επίσκεψη του στη πόλη του Vardo, τα στοιχεία του ξύλου και του φωτός από τις όψεις των σπιτιών (ένδειξη ζωής) έδωσαν μεγάλη έμπνευση στον αρχιτέκτονα.  

Πρίν ακόμα αρχίσει το project  ο αρχιτέκτονας έστειλε πρόταση στη Γαλλο-αμερικανίδα γλύπτρια για συνεργασία, την οποία και δέχτηκε.

Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε η συνεργασία τους με τον Zumthor  να στέλνει σκίτσα με τις πρώτες σκέψεις  και  εμπνεύσεις, τα οποία άρεσαν στην Bourgeois. Ύστερα βάσει των σκίτσων, η καλλιτέχνιδα δημιουργεί ένα έργο που πιστεύει  ότι ταιριάζει  με την ιδέα. Ο Zumthor προσφέρθηκε να ακυρώσει την ιδέα του και να υλοποιηθεί μόνο της Bourgeois. Αυτή η πρόταση απορρίφθηκε από την γλύπτρια λέγοντας μάλιστα «Όχι, παρακαλώ μείνετε». Αποτέλεσμα ήταν δύο πράγματα: το έργο του Zumthor-η γραμμή σε συνδυασμό με το έργο της Bourgeois –την κουκίδα.  

Η πρόταση του αρχιτέκτονα ήταν μια μακριά κατασκευή η οποία με την επανάληψη ενός δομικού στοιχείου, εμπνευσμένο από τις κατασκευές που κρεμούσαν τα ψάρια και τη χρήση ειδικού υφάσματος από fiberglass με επικάλυψη από τεφλόν που τεντώνονταν, δημιουργείται ένας διάδρομος  125m όπου κατά μήκος του τοποθετήθηκαν 91 παράθυρα μπροστά  από λάμπες για τη μνήμη των θυμάτων ( κάθε ένα με μια πλάκα με τα στοιχεία του). 

Αρκετές προσπάθειες και μια μακέτα σε 1:1 έγιναν ώστε να εξασφαλιστεί η σταθερότητα και η ασφάλεια σε τέτοιου είδους συνθήκες. Η είσοδος και η έξοδος από το διάδρομο (από ξύλο βελανιδιάς) γίνεται μέσω ραμπών, από το πλάι του κουκουλιού.

Προτού ανέβεις  τη ράμπα για την είσοδο, περνάς από την εγκατάσταση από γυαλί σκούρου χρώματος την οποία ο Zumthor σχεδίασε ειδικά για την στέγαση του έργου της Bourgeois. Το έργο αυτό με τίτλο «Ο καταραμένος, ο κατεχόμενος και ο αγαπητός » (“The damned, the possessed and the beloved”) αποτελείται από μια φλεγόμενη καρέκλα που καίγεται επ’ απείρου από 5 πηγές που συμβολίζουν την ανάσταση (resurrection), την αποζημίωση (reparation), τη λύτρωση (redemption ), την αποκατάσταση (restoration) και τη συμφιλίωση (reconciliation)  μέσα σε ένα κούφιο τσιμεντένιο κώνο περιτριγυρισμένη από 7 καθρέπτες. Η χρήση των καθρεπτών έκτος από τις φλόγες είναι και επαναλαμβανόμενο χαρακτηριστικό στην καλλιτεχνική της προσέγγιση. 

Ακόμα, η κλίση τους με συγκεκριμένο τρόπο δυναμώνει το γεγονός ότι η πραγματικότητα μπορεί να αποδοθεί από διαφορετικές πτυχές. Αυτές τις ιδέες τις υποστηρίζει και το σκούρο γυαλί του pavilion. Από το εξωτερικό αντανακλά το περιβάλλον και στο εσωτερικό τις φλόγες, και επειδή είναι γυάλινο το pavilion είναι ανοιχτό και διαμπερές στη φύση. Ο άνεμος μπορεί να εισέρθει αλλά και ο ουρανός και η θάλασσα είναι ορατά από μέσα. Το μνημείο ξεκίνησε το 2007 και τελείωσε το 2011 με τα εγκαίνια του στο ευρύ κοινό.