Τίτλος studio : “phenomenal concepts”

The phenomenal concept strategy (PCS) is an approach within philosophy of mind to provide a physicalist response to anti-physicalist arguments like the explanatory gap and philosophical zombies. PCS "locates the gap in the relationship between our concepts of physical processes and our concepts of consciousness, rather than in the relationship between physical processes and consciousness themselves. The idea is that if we can explain why we think there's an explanatory gap, this will defuse the motivation to question physicalism.

Διδάσκων: Konstantinos Labrinopoulos    email:info@klab.gr

Ακαδημαϊκό έτος: 2018

Εαρινό εξάμηνο

Ώρες Διδασκαλίας: Τρίτη 2:00-8:00pm,

Τρίτο έτος / Υποχρεωτικό εργαστήριο αρχιτεκτονικού σχεδιασμού

Γλώσσα Διδασκαλίας: Ελληνικά

Περιγραφή

Η αρχιτεκτονική δημιουργία προϋποθέτει βασικούς κανόνες που σχετίζονται με τη λειτουργία, τη δομή, την κτιριολογία, το budget, τους οικοδομικούς κανονισμούς και περιορισμούς, τη στατικότητα και πολλές άλλες παραμέτρους που έχουν να κάνουν με τη λογική της επιστήμης, μίας πολυπλοκότητας που αναμένει επίλυση.

Όμως η αρχιτεκτονική παραμένει και μία δημιουργική διαδικασία που βασίζεται στο υποσυνείδητο, στην μνήμη, στο συναίσθημα. Πως είναι ένα κτίριο που περιγράφει μία ιστορία, που οι χώροι του εκφράζουν συναισθήματα, φόβους, ανασφάλεια, μίσος.

Υπάρχει σήμερα μία αντιπαράθεση στην αρχιτεκτονική που συνοψίζεται στην αντιπαράθεση μίας αρχιτεκτονικής του concept, της αρχιτεκτονικής γλώσσας και του κώδικα πιο εγκεφαλικής και μίας αρχιτεκτονικής που βιώνεται περισσότερο με τις αισθήσεις. Μπορούν οι δύο αρχιτεκτονικές να συνυπάρχουν; Το studio θα χωριστεί σε 2 ομάδες που θα ασχοληθούν με το κτίριο από τις 2 διαφορετικές προσεγγίσεις.

Το κτίριο που θα μελετήσουμε στο εξάμηνο αυτό είναι ένα κτίριο για την ιστορία του ολοκαυτώματος που δεν έγινε στη Ζάκυνθο. Μία ιστορία που αφορά την Ζακυνθινή κοινωνία Χριστιανών και Εβραίων που επιβίωσαν σε μία περίοδο που ο κόσμος έζησε το παράλογο.
Η ηρωική αντίδραση μίας ολόκληρης κοινωνίας που κατάφερε να διασώσει την εβραική κοινότητα της στο σύνολό της. Το πρόγραμμα δεν είναι προκαθορισμένο- μπορεί να είναι ένα μουσείο ή ένα κτήριο που να αναδεκνύει το γεγονός. Θα πρέπει να προστεθεί ένα ακόμα συμπληρωματικό πρόγραμμα στο κυρίως κτίριο, όπως για παράδειγμα ξενώνες φιλοξενίας ήκέντρο εκπαίδευσης.

Δεν θα είναι ένα μεγάλο κτίριο, αλλά θα μελετηθεί με ακρίβεια και σε λεπτομέρεια. Το οικόπεδο που προτείνεται είναι το παλιό εβραϊκό νεκροταφείο στη Ζάκυνθο.  Θα χρειασθεί να γίνει μία εκδρομή στη Ζάκυνθο για να δούμε από κοντά το οικόπεδο και να αναλύσουμε την περιοχή.

Η πρώτη άσκηση θα αφορά την κατασκευή ενός περιπτέρου (pavilion) στην κεντρική πλατεία της Ζακύνθου που θα αφορά το γεγονός και θα λειτουργεί σαν πρόλογος του κυρίως κτιρίου.

Θα μελετηθούν και θα αναλυθούν κτίρια αναφοράς, ώστε να γίνει κατανοητή η χωρική έκφραση ενός κτιρίου που δημιουργείται εξαιτίας ενός γεγονότος.

Σκοπός μας είναι να μιλήσουμε με κώδικες να αναδείξουμε συμβολισμούς και μεταφορές. “Form follows code.” Το κτίριο να δομηθεί ως κώδικας, ως κείμενο με το δικό του λεξιλόγιο τη δικιά του αλφάβητο. Το κτίριο μπορεί να είναι ένα κείμενο, ένα ποίημα ή ένα video.  Θα γίνει αναφορά στο έργο “a pattern language” του Christopher Alexander ψάχνοντας για τα δικά μας χωρικά patterns.

 

Θα δημιουργήσουμε ένα σενάριο που να περιγράφει κυρίως το γεγονός μέσα από συναισθήματα και χωρικές εντάσεις. “experience follows Form follows fiction”  με αναφορά στο έργο του Κάφκα «το κτίσμα» ή «ο Ξένος» του Αλμπερ Καμύ., αλλά κυρίως στην «Ποιητική του Χώρου» του Gaston Baschelard

Αν η αρχιτεκτονική σήμερα είναι η αρχιτεκτονική που επιβάλλει η άνεση, η ευκολία, η ασφάλεια, η ελευθερία, η καθαρότητα, πως είναι η αρχιτεκτονική της ανασφάλειας, της δυσκολίας, της δυσχέρειας, του εγκλεισμού και της βρωμιάς.

Δεν θα αμελήσουμε να μιλήσουμε γαι το context. Την τοποθέτηση του κτιρίου στο οικόπεδο, την πρόσβαση, τη σχέση με το ευρύτερο περιβάλλον, τη σχέση του με τη Ζάκυνθο και τη δομή της κοινωνίας της.

Θα μιλήσουμε για υλικά για τη σχέση τους με το φως, αλλά και με την αφή. Η υλικότητα είναι κάτι που θα μας απασχολήσει όλο το εξάμηνο, με hands on παραδείγματα.

Θα αναζητήσουμε μέσω μίας εξερεύνησης στο σχέδιο και στη μακέτα το αόρατο, το άυλο, το κενό.

ter Zumthor Steilneset memorial to the victims of witch trials

                     

Daniel Li

LIebskind MICROMEGAS

“An architectural drawing is as much a prospective unfolding of future possibilities as it is a recovery of a particular history to whose intentions it testifies and whose limits it always challenges. In any case, a drawing is more that the shadow of an object, more than a pile of lines, more than a resignation to the inertia of convention.” Daniel Liebskind Countersign

Ποια είναι η κρίση στην ταυτότητα της αρχιτεκτονικής; Είναι μία μάχη μεταξύ της φαινομενολογίας και της αυτονομίας της σκέψης, συναισθημάτων και λογικής, μεταξύ υλικότητας και concept, μεταξύ του βρίσκομαι και βιώνω ένα κόσμο και στο ότι τον υπερβαίνω

Σύμφωνα με τη φιλοσοφία του Kant, τα πράγματα έχουν δύο τρόπους να υπάρχουν: τον φαινόμενο τρόπο που είναι ότι μπορούμε να βιώσουμε με τις αισθήσεις μας και ο νοητικός τρόπος, ότι δηλαδή βρίσκεται εκτός του βιωματικού μας κόσμου και είναι αυτό που στην πραγματικότητα είναι.

Με την επιτυχημένη περάτωση του μαθήματος ο φοιτητής θα πρέπει να μπορεί να αναλύει ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες, να αντιλαμβάνεται την ποικιλία και πολυπλοκότητα του ευρύτερου περιβάλλοντος, να μπορεί να μεταμορφώνει αφηρημένες έννοιες και ιδέες σε μορφή, να παράγει αφηγήματα και να τα μετουσιώνει σε χωρικές συνθήκες και εμπειρίες. Θα μπορεί να δημιουργεί μέσα από μία προκαθορισμένη μεθοδολογία ενώ θα πρέπει να μπορεί να παρατηρεί το χώρο σε σχέση με τις άυλες ιδιότητές του, να αντιλαμβάνεται τα υλικά σε σχέση με το φως και την αφή. Να αντιλαμβάνετε τις διαφορετικές κλίμακες μέσα σε ένα χώρο, καθώς και να μπορεί να δουλεύει από τη μικρή λεπτομέρεια ώς το όλο του κτιρίου και του περιβάλλοντος χώρου του.

ΑΚΡΟΠΟΛΗ #03

ΑΚΡΟΠΟΛΗ #02

Μουσείο της Ανθρωποκαίνου

Εικόνα: Olafur Eliasson, Riverbed Installation, Louisiana Museum of Modern Art, Κοπεγχάγη (2014).

Το καλοκαίρι που πέρασε οι ακτές του Κορινθιακού κόλπου γέμισαν από μέδουσες οι οποίες κατέστησαν το νερό της θάλασσας ακατάλληλο για κολύμπι. Για πολλές εβδομάδες η καθημερινότητα των κατοίκων και παραθεριστών ανατράπηκε, με προφανείς επιπτώσεις στην οικονομία της εξαρτημένης από τον τουρισμό περιοχής. Πολύ πιο πρόσφατα ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα ερευνών σχετικά με τη διάβρωση των ελληνικών ακτών. Φαίνεται πως η ταχύτητα με την οποία διαβρώνονται οι ακτές του Κορινθιακού, καθώς η θάλασσα "τρώει" τη στεριά, είναι αρκετά μεγάλη και σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει έως και αρκετά εκατοστά τον χρόνο.

Τα παραπάνω είναι μόλις δύο από πολλά φαινόμενα που σχετίζονται με το γενικότερο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής και αποτελούν, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, συνέπεια των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και παρεμβάσεων στο φυσικό περιβάλλον. Στην επιστήμη χρησιμοποιείται ήδη ο όρος "Ανθρωπόκαινος εποχή", ο οποίος αναφέρεται στην ιστορική περίοδο κατά την οποία ο άνθρωπος αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα επίδρασης στον πλανήτη. Επιπλέον χρησιμοποιείται ο όρος "σοκ της Ανθρωποκαίνου" ο οποίος αναφέρεται στις αντιδράσεις του ανθρώπου απέναντι σε φυσικά φαινόμενα που έχουν προκληθεί λόγω των δικών του πράξεων. Πέρα από τις προφανείς αρνητικές επιδράσεις στην οικολογία, το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία, η μελέτη της Ανθρωποκαίνου έχει επηρεάσει τη σύγχρονη σκέψη και τις  καλλιτεχνικές πρακτικές, και έχει δώσει την αφορμή για νεωτερικές αρχιτεκτονικές προσεγγίσεις.

Αντικείμενο σχεδιασμού θα είναι ένα μικρό μουσείο για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή στο Ρίο. Το περιεχόμενο του μουσείου θα επιλεγεί από την ομάδα με στόχο την κριτική παρουσίαση των εξελισσόμενων μεταβολών στο φυσικό περιβάλλον και ειδικότερα στα παράκτια τοπία της Μεσογείου. Το νέο κτήριο θα μελετηθεί τόσο ως προς τη μορφή του κελύφους όσο και ως προς την ατμόσφαιρα των εσωτερικών και υπαίθριων χώρων του. Κύριος στόχος του σχεδιασμού θα είναι η δημιουργία και αναπαράσταση μιας έντονης βιωματικής εμπειρίας. Όχι απαραιτήτως ευχάριστης. 

Πρώτη άσκηση: Pavilion Μεσογειακής καταστροφής

Ζητείται ο σχεδιασμός ενός μικρού υπαίθριου pavilion ευαισθητοποίησης για την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της στις ακτές της Μεσογείου.

Το pavilion δεν θα πρέπει να περιλαμβάνει συμβατικά μέσα πληροφόρησης (όπως πινακίδες, οθόνες, προβολές κτλ) αλλά να προσφέρει μια βιωματική εμπειρία με διδακτικό χαρακτήρα και κριτική διάσταση.

Θα πρέπει να τοποθετηθεί σε μικρή απόσταση από ακτή της επιλογής σας και η συνολική επιφάνεια του να μην υπερβαίνει τα 100τμ.

Ζητούμενα:

Παρουσίαση στο Powerpoint η οποία να περιλαμβάνει:

(α) Τον προσδιορισμό του θέματος - περιεχομένου μέσα από έρευνα για το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής και τις επιπτώσεις της στις μεσογειακές ακτές γενικά και / ή στον Κορινθιακό κόλπο ειδικότερα.

(β) Την επιλογή και ανάλυση στοιχείων αναφοράς από τον αρχικό κατάλογο συναφών έργων.

(γ) Διαγράμματα μορφολογικής διερεύνησης και ογκοπλαστικής επεξεργασίας των αρχικών ιδεών.

(δ) Μία κάτοψη, μία τομή και δύο 3δ εικόνες παρουσίασης (μια εσωτερική και μια εξωτερική).